Droga do prawa jazdy

Krok I - Wybór kategorii prawa jazdy

Wymagania i warunki uzyskiwania prawa jazdy określonej kategorii, określa:

Ustawa o kierujących pojazdami (Dziennik Ustaw z 2011r. nr 30 poz. 151 z póź. zm.);
Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dziennik Ustaw z 2012r, poz.995 z póź. zm.);
Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dziennik ustaw z 2012r. poz. 1005 z póź. zm.).

Musisz na początku zdecydować, jakim pojazdem chcesz jeździć, a następnie stosownie do wybranego rodzaju pojazdu, „dostosować” odpowiednią kategorię prawa jazdy. Ustawa o kierujących pojazdami wyróżnia następujące kategorie prawa jazdy:
1) kategoria AM uprawnia do kierowania:
a) motorowerem,
b) czterokołowcem lekkim;
 2) kategoria A1 uprawnia do kierowania:
a) motocyklem o pojemności skokowej silnika nieprzekraczającej 125 cm3, mocy nieprzekraczającej 11 kW i stosunku mocy do masy własnej nieprzekraczającym 0,1 kW/kg,
b) motocyklem trójkołowym o mocy nieprzekraczającej 15 kW,
c) pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM;
 3) kategoria A2 uprawnia do kierowania:
a) motocyklem o mocy nieprzekraczającej 35 kW i stosunku mocy do masy własnej nieprzekraczającym 0,2 kW/kg, przy czym nie może on powstać w wyniku wprowadzenia zmian w pojeździe o mocy przekraczającej dwukrotność mocy tego motocykla,
b) motocyklem trójkołowym o mocy nieprzekraczającej 15 kW,
c) pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM;
 4) kategoria A uprawnia do kierowania:
a) motocyklem,
b) pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM;
 5) kategoria B1 uprawnia do kierowania:
a) czterokołowcem,
b) pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM;
 6) kategoria B uprawnia do kierowania:
a) pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t, z wyjątkiem autobusu i motocykla,
b) zespołem pojazdów złożonym z pojazdu, o którym mowa w lit. a, oraz z przyczepy lekkiej,
c) zespołem pojazdów złożonym z pojazdu, o którym mowa w lit. a, oraz z przyczepy innej niż lekka, o ile łączna dopuszczalna masa całkowita zespołu tych pojazdów nie przekracza 4 250 kg,
Uwaga: zespołem pojazdów, którego dopuszczalna masa całkowita przekracza 3,5 t, może kierować osoba, która zdała część praktyczną egzaminu państwowego, potwierdzoną wpisem do prawa jazdy:
 „B z kod.96”
d) pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM;
 7) kategoria C1 uprawnia do kierowania:
a) pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t i nieprzekraczającej 7,5 t, z wyjątkiem autobusu,
b) zespołem pojazdów złożonym z pojazdu, o którym mowa w lit. a, oraz z przyczepy lekkiej,
c) pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM;
 8) kategoria C uprawnia do kierowania:
a) pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t, z wyjątkiem autobusu,
b) zespołem pojazdów złożonym z pojazdu, o którym mowa w lit. a, oraz z przyczepy lekkiej,
c) pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM;
 9) kategoria D1 uprawnia do kierowania:
a) autobusem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 17 osób łącznie z kierowcą, o długości nieprzekraczającej 8 m,
b) zespołem pojazdów złożonym z pojazdu, o którym mowa w lit. a, oraz z przyczepy lekkiej,
c) pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM;
10) kategoria D uprawnia do kierowania:
a) autobusem,
b) zespołem pojazdów złożonym z pojazdu, o którym mowa w lit. a, oraz z przyczepy lekkiej,
c) pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM;
11) kategoria T uprawnia do kierowania:
a) ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym,
b) zespołem pojazdów złożonym z ciągnika rolniczego z przyczepą (przyczepami) lub pojazdem wolnobieżnym z przyczepą (przyczepami),
c) pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii AM;
12) kategoria B+E, C+E lub D+E - pojazdem określonym odpowiednio w prawie jazdy kategorii B, C lub D, łącznie z przyczepą (przyczepami), przy czym w zakresie kategorii B+E dopuszczalna masa całkowita ciągniętej przyczepy nie może przekraczać 3,5 t;
13) kategoria C1+E - zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 12 t, składającym się z pojazdu ciągnącego określonego w prawie jazdy kategorii C1 i przyczepy;
14) kategoria D1+E - zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 12 t, składającym się z pojazdu ciągnącego określonego w prawie jazdy kategorii D1 i przyczepy;
15) kategoria B i C1+E, B i D1+E, B i C+E lub B i D+E - zespołem pojazdów określonym w prawie jazdy kategorii B+E;
16) kategoria C+E i D - zespołem pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii D+E.
 Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej prawo jazdy:
 1) kategorii B, C1, C, D1 i D uprawnia do kierowania ciągnikiem rolniczym, pojazdem wolnobieżnym oraz zespołem złożonym z tego pojazdu i przyczepy lekkiej;
 2) kategorii B+E, C1+E, C+E, D1+E i D+E uprawnia do kierowania zespołem pojazdów złożonym z ciągnika rolniczego z przyczepą (przyczepami) lub pojazdu wolnobieżnego z przyczepą (przyczepami);
 3) kategorii AM, A1, A2 i A uprawnia do kierowania zespołem pojazdów złożonym z pojazdu określonego dla tej kategorii wraz z przyczepą.
Wymagany dla danej kategorii wiek wynosi:
 1) 14 lat - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii AM;
 2) 16 lat - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A1, B1 i T;
 3) 18 lat - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A2, B, B+E, C1 i C1+E;
 4) 20 lat - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A, jeżeli osoba co najmniej od 2 lat posiada prawo jazdy kategorii A2;
 5) 21 lat - dla motocykli trójkołowych o mocy przekraczającej 15 kW, jeżeli osoba posiada prawo jazdy kategorii A;
 6) 21 lat - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii C, C+E, D1 i D1+E,
 7) 24 lata - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii:
a) A - jeżeli osoba nie posiadała co najmniej przez 2 lata prawa jazdy kategorii A2,
b) D i D+E,
 8) 21 lat - dla tramwaju;
 9) 15 lat - dla pojazdu zaprzęgowego;
10) 10 lat - dla roweru;
11) 17 lat - dla roweru wieloosobowego, roweru lub wózka rowerowego przewożących inną osobę;
12) 13 lat - dla jadącego po jezdni wózka inwalidzkiego;
13) 21 lat - dla kolejki turystycznej.
 Wymagany minimalny wiek do kierowania dla żołnierzy kierujących pojazdami Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej wynosi:
 1) 18 lat - dla pojazdów określonych w pozwoleniu wojskowym kategorii A, C i C+E;
 2) 19 lat - dla pojazdów określonych w pozwoleniu wojskowym kategorii D.
Dla funkcjonariuszy kierujących pojazdami Państwowej Straży Pożarnej, Policji oraz Straży Granicznej minimalny wiek do kierowania wynosi:
 1) 18 lat - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A;
 2) 19 lat - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii C;
 3) 21 lat - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii D.
 Dla osób, które uzyskały kwalifikację wstępną określoną w przepisach rozdziału 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, minimalny wiek do kierowania pojazdami określonymi w prawie jazdy kategorii:
 1) C i C+E wynosi 18 lat;
 2) D i D+E wynosi 21 lat.
Dla osób, które uzyskały kwalifikację wstępną przyspieszoną, określoną w przepisach rozdziału 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, minimalny wiek do kierowania pojazdami określonymi w prawie jazdy kategorii D i D+E wynosi 23 lata lub21 lat, z tym że taka osoba może kierować wyłącznie pojazdami wykonującymi regularne przewozy osób na liniach komunikacyjnych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym na trasie nieprzekraczającej 50 km.
Osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem może przystąpić do egzaminu państwowego nie wcześniej niż miesiąc przed osiągnięciem minimalnego wieku, o którym mowa powyżej.
Dodatkowym warunkiem uzyskania prawa jazdy:
1.    kategorii C, C1, D lub D1 - jest posiadanie prawa jazdy kategorii B lub odbycie szkolenia i zdanie egzaminu państwowego na kategorię B prawa jazdy,
2.    kategorii B+E, C+E, C1+E, D+E lub D1+E - jest posiadanie odpowiednio prawa jazdy kategorii B, C, C1, D lub D1 lub odbycie szkolenia i zdanie egzaminu państwowego odpowiednio dla praw jazdy kategorii B, C,C1,D lub D1.

Krok II - Badania lekarskie i psychologiczne (jeżeli jest wymagane)

Jeżeli już wiesz, jaką kategorię prawo jazdy chcesz uzyskać, musisz teraz poddać się badaniom lekarskim (w wybranej przez Ciebie placówce służby zdrowia), które przeprowadza lekarz uprawniony do badania kierowców  (kandydatów na kierowców) . Celem badania jest uzyskanie orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami nie dotyczy uprawnień w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T;
Musisz wiedzieć, że prawo jazdy nie może być wydane osobie, u której w wyniku badania lekarskiego stwierdzono aktywną formę uzależnienia od alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu.
Prawo jazdy może także zawierać ograniczenie wynikające ze stanu zdrowia kierowcy lub możliwości prowadzenia określonego pojazdu.

Krok III – Profil

Przed przystąpieniem do szkolenia, udajesz się do właściwego organu wydającego prawo jazdy lub pozwolenie i składasz następujące dokumenty:
1)    wniosek o wydanie prawa jazdy lub pozwolenia wraz z oświadczeniem o spełnianiu wymagań,
2)    orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane;
3)    wyraźną, aktualną i kolorową fotografię o wymiarach 3,5 x 4,5 cm, przedstawiającą osobę bez nakrycia głowy i okularów z ciemnymi szkłami w taki sposób, aby ukazywała głowę w pozycji lewego półprofilu z widocznym lewym uchem, z zachowaniem równomiernego oświetlenia twarzy; osoba z wrodzonymi lub nabytymi wadami narządu wzroku może załączyć fotografię przedstawiającą osobę w okularach z ciemnymi szkłami, a osoba nosząca nakrycie głowy zgodnie z zasadami swojego wyznania - fotografię przedstawiającą osobę z nakryciem głowy, pod warunkiem że fotografia taka jest zamieszczona w dokumencie potwierdzającym tożsamość tej osoby;
4)    zgodę rodzica lub opiekuna, jeżeli osoba nie ukończyła 18 lat;
5)    kserokopię posiadanego prawa jazdy - jeżeli posiadasz.
Na podstawie dokumentów, o których mowa wyżej właściwy organ wydający prawo jazdy lub pozwolenie, w terminie nieprzekraczającym 2 dni roboczych, generuje w systemie teleinformatycznym profil kandydata na kierowcę.
Profil kandydata na kierowcę właściwy organ wydający prawo jazdy lub pozwolenie udostępnia w systemie teleinformatycznym ośrodkowi szkolenia kierowców prowadzącemu szkolenie osoby, której profil dotyczy, oraz ośrodkowi egzaminowania przeprowadzającemu egzamin państwowy dla osoby, której profil dotyczy, po podaniu przez te podmioty numeru, (unikalny numer identyfikujący profil kandydata na kierowcę), oraz numeru PESEL albo daty urodzenia w przypadku osoby nieposiadającej numeru PESEL.

Krok IV - Szkolenie

Posiadając unikalny numer identyfikujący profil kandydata na kierowcę (PKK), możesz zgłosić się do wybranego przez siebie, Ośrodka Szkolenia Kierowców celem odbycia szkolenia.
Informacje dotyczące Ośrodków Szkolenia Kierowców uzyskasz w Starostwie Powiatowym lub Urzędzie Miasta, właściwym ze względu na Twoje miejsce zamieszkania. Urzędy te prowadzą ewidencje oraz sprawują nadzór nad instruktorami i Ośrodkami Szkolenia Kierowców. Tam też możesz zgłaszać wszelkie uwagi dotyczące działalności Ośrodków Szkolenia i instruktorów.
Dobra rada! Przy wyborze Ośrodka Szkolenia Kierowców nie kieruj się wyłącznie ceną kursu! Najczęściej niska cena kursu oznacza niską jakość szkolenia
Celem szkolenia jest przygotowanie osób ubiegających się o prawo jazdy do kierowania odpowiednimi rodzajami pojazdów w zakresie:
a) zasad i przepisów służących bezpiecznemu poruszaniu się pojazdem po drodze publicznej,
b) zagrożeń związanych z ruchem drogowym,
c) obowiązków kierowcy, osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem i posiadacza pojazdu,
d) postępowania w sytuacjach nadzwyczajnych,
e) zgodnego z przepisami, bezpiecznego, sprawnego i nieutrudniającego innym uczestnikom ruchu poruszania się po drogach publicznych.
Szkolenie składa się z zajęć teoretycznych i praktycznych.
Liczbę godzin zajęć w zakresie części teoretycznej i praktycznej szkolenia dla każdej osoby podlegającej szkoleniu podstawowemu ustala indywidualnie instruktor w porozumieniu z tobą, przy czym:
1. Liczba godzin dla zajęć w zakresie części teoretycznej szkolenia nie może być mniejsza niż:
a) 30 godzin w zakresie prawa jazdy kategorii A1, A2, A, B1, B, T lub pozwolenia - w tym co najmniej 4 godziny w zakresie części teoretycznej szkolenia i ćwiczeń w zakresie udzielania pierwszej pomocy ofiarom wypadków drogowych,
b) 20 godzin w zakresie prawa jazdy kategorii B+E, C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E,
c) 10 godzin w zakresie prawa jazdy kategorii AM;
2. Liczba godzin dla zajęć w zakresie części praktycznej szkolenia nie może być mniejsza niż:
a) 10 - w zakresie prawa jazdy kategorii AM,
b) 15 - w zakresie prawa jazdy kategorii B+E,
c) 20 - w zakresie prawa jazdy kategorii A1, A2, A, C1, C1+E, D1+E lub T,
d) 25 - w zakresie prawa jazdy kategorii C+E lub D+E,
e) 30 - w zakresie prawa jazdy kategorii B1, B, C, D1 lub pozwolenia;
f) 60 - w zakresie prawa jazdy kategorii D.
Uwaga:
Wymagania, w zakresie zajęć teoretycznych, nie dotyczą osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii B, C lub D, jeżeli posiadają prawo jazdy odpowiednio kategorii B1, C1 lub D1 albo zaświadczenie o uzyskaniu pozytywnego wyniku egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy odpowiednio kategorii B1, C1 lub D1;
Wymagania, w zakresie zajęć teoretycznych, nie dotyczą osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii A2, jeżeli posiadają prawo jazdy kategorii A1, oraz osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii A, jeżeli posiadają prawo jazdy kategorii A1 lub A2;
Liczba godzin szkolenia dla poszczególnych kategorii prawa jazdy może ulec zmniejszeniu w przypadku, gdy osoba:
- rozpoczyna szkolenie w zakresie więcej niż jednej kategorii prawa jazdy,
- posiada prawo jazdy odpowiedniej kategorii.
Musisz wiedzieć, że to instruktor dokonuje podziału godzin zajęć oraz ustala ich zakres tematyczny odpowiednio do stwierdzonego u danej osoby poziomu wiedzy i umiejętności, jej predyspozycji, łatwości przyswajania poszczególnych zagadnień itp.
Zajęcia praktyczne obejmują zajęcia prowadzone na placu manewrowym i w ruchu drogowym, przy czym mogą być rozpoczęte po odbyciu zajęć teoretycznych.
Pamiętaj! Godziny zajęć teoretycznych równają się 45 minutom, a zajęć praktycznych 60 minutom! Nie pozwól, aby instruktor skracał czas trwania zajęć (szczególnie praktycznych), wtedy będziesz lepiej przygotowany zarówno do egzaminu, jak i bezpiecznego prowadzenia pojazdu w ruchu drogowym.! To jest Twój czas i Twoje pieniądze!
Po zakończeniu szkolenia otrzymasz od Kierownika Ośrodka Szkolenia zaświadczenie o ukończenia szkolenia podstawowego (szkolenie rozpoczęte przed 19 stycznia 2013r.) lub Kierownik Ośrodka Szkolenia zaktualizuje twój profil PKK.

Krok V - Egzamin państwowy

Przed przystąpieniem do egzaminu państwowego należy wybrać Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego, a następnie:
1.      Poinformować ośrodek egzaminowania o numerze identyfikującym profil kandydata na kierowcę umieszczonym w systemie teleinformatycznym, oraz złożyć odpowiednio:
1)      dowód uiszczenia opłaty za egzamin;
2)      wniosek o udział w egzaminie egzaminatora nadzorującego, w przypadku gdy egzamin odbywa się na pojeździe osoby niepełnosprawnej;
3)      wniosek, o udział w egzaminie instruktora który cię szkolił, z podaniem imienia i nazwiska oraz numeru instruktora.
   2.  Ośrodek egzaminowania:
1)      wyznaczy termin egzaminu państwowego umożliwiający przeprowadzenie egzaminu państwowego w okresie nie dłuższym niż 30 dni od dnia złożenia wymaganych dokumentów i wydaje zaświadczenie o jego wyznaczeniu;
2)       jeżeli uzyskasz negatywny wynik części teoretycznej lub praktycznej egzaminu albo nie przystąpisz do egzaminu państwowego w wyznaczonym terminie, ośrodek egzaminowania na twój wniosek wyznacza kolejny termin egzaminu po uiszczeniu opłaty za egzamin, wskazując pierwszy wolny termin egzaminu.

Opłaty egzaminacyjne

Przy ustalaniu terminu egzaminu musisz dokonać opłaty egzaminacyjnej, której wysokość zależy od kategorii prawa jazdy, o jaką się ubiegasz. Wysokość aktualnych opłat egzaminacyjnych przedstawiono w punkcie opłaty.